Wat is AI?

AI: een slimme assistent, geen vervanger

Misschien heb je de afgelopen tijd veel gehoord over kunstmatige intelligentie (AI). In het nieuws, op sociale media of tijdens gesprekken met collega’s en vrijwilligers. Voor veel mensen klinkt AI als iets ingewikkelds, technisch of zelfs een beetje spannend. Toch is AI in de praktijk vaak verrassend eenvoudig.

Je kunt AI het beste zien als een digitale assistent die je helpt bij het bedenken, schrijven, samenvatten, ordenen en uitwerken van informatie. Net zoals een rekenmachine helpt bij rekenen, kan AI helpen bij taken waarbij je normaal gesproken veel tijd kwijt bent aan het opstellen van teksten, het verzamelen van ideeën of het uitwerken van plannen. AI neemt het denkwerk niet van je over. Het neemt vooral een deel van het voorbereidende werk uit handen.

Voor vrijwilligersorganisaties is dat goed nieuws. Vrijwilligers hebben vaak weinig tijd en veel te doen. Juist dan kan AI helpen om werkzaamheden slimmer en sneller uit te voeren.

Wat kan AI voor vrijwilligersorganisaties betekenen?

Stel dat je bestuurslid bent van een vereniging, dorpsraad of stichting. Dan herken je waarschijnlijk taken zoals:

• Een uitnodiging schrijven voor een bijeenkomst;
• Een nieuwsbrief of nieuwsbericht maken;
• Een vergaderagenda opstellen;
• Een verslag uitwerken;
• Een projectplan schrijven;
• Nieuwe vrijwilligers werven;
• Een subsidieaanvraag voorbereiden.

Voor veel van deze werkzaamheden kun je tegenwoordig AI inzetten. Waar je eerder een uur bezig was met het schrijven van een eerste versie, kan AI binnen enkele minuten een concept aanleveren. Dat concept moet je altijd zelf controleren en aanpassen, maar het geeft wel een vliegende start. Het grootste voordeel van AI is misschien wel dat je niet meer hoeft te beginnen met een leeg scherm.

Wat AI wel en niet kan

Zoals bij ieder hulpmiddel is het belangrijk om te weten wat AI goed kan en waar je kritisch moet blijven.

Beschouw AI daarom als een assistent. De inhoudelijke kennis, ervaring en afwegingen blijven altijd van mensen komen.

De belangrijkste vaardigheid: goede vragen stellen

Veel mensen denken dat AI vooral draait om technologie. In werkelijkheid draait het vooral om het stellen van goede vragen. Hoe beter jouw opdracht, hoe beter het antwoord.

Vergelijk onderstaande voorbeelden:

In het tweede voorbeeld krijgt de AI veel meer informatie. Daardoor wordt het resultaat direct bruikbaarder. Een opdracht die je aan AI geeft noemen we ook wel een prompt.

In dit boek vind je tientallen voorbeelden van prompts die je direct kunt gebruiken en aanpassen aan jouw eigen situatie.

Met welke AI-tools kun je beginnen?

Er zijn tegenwoordig veel AI-toepassingen beschikbaar. Voor vrijwilligersorganisaties zijn dit vaak de meest toegankelijke:

Voor de voorbeelden in dit boek maakt het meestal weinig uit welke AI-tool je gebruikt. Een goede prompt levert vaak vergelijkbare resultaten op.

Je eerste stappen met AI

Voordat je verder leest, raad ik je aan om direct ervaring op te doen. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn.

1Stap 1: Kies een AI-tool

Maak een gratis account aan bij bijvoorbeeld ChatGPT of gebruik Microsoft Copilot als je daar al toegang toe hebt.

2Stap 2: Begin met een eenvoudige opdracht

Probeer bijvoorbeeld:

3Stap 3: Experimenteer

Niet tevreden over het resultaat?

Vraag dan:

Je zult merken dat AI steeds beter wordt naarmate je meer aanwijzingen geeft.

4Stap 4: Controleer altijd het resultaat

Lees teksten altijd kritisch door voordat je ze gebruikt.

Controleer:

• feiten;
• namen;
• data;
• bedragen;
• contactgegevens.

AI kan namelijk overtuigend schrijven, maar maakt soms ook fouten.

Als een nieuwe vrijwilliger in je organisatie

Stel dat er morgen een nieuwe vrijwilliger binnenkomt. Die vrijwilliger kent de organisatie nog niet, maar is wel slim, snel en behulpzaam. Je moet uitleggen wat je wilt, je controleert het resultaat en je stuurt bij waar nodig.

Zo kun je ook naar AI kijken. AI is geen wondermiddel en geen vervanging van menselijke betrokkenheid. Het is een hulpmiddel dat je kan ondersteunen bij dagelijkse werkzaamheden. Hoe beter je leert samenwerken met deze digitale assistent, hoe meer tijd er vrijkomt voor datgene waar vrijwilligerswerk echt om draait: mensen verbinden, activiteiten organiseren en maatschappelijke impact maken.

In de volgende hoofdstukken gaan we daarom vooral praktisch aan de slag. Je vindt er direct toepasbare voorbeelden en kant-en-klare prompts waarmee je vandaag nog tijd kunt besparen en meer kunt bereiken.